و اما اينكه از كلمات بعضى از اهل بحث استفاده مىشود كه خواسته‌اند بگويند معناى ازليت سبقت و تقدم او است بر مخلوقات خود در زمانهاى غير متناهى كه در آن زمانها خبرى از مخلوقات نبوده ، اشتباهى است رسوا و خطايى است بس بزرگ ، زمان كه عبارتست از مقدار حركت متحركات كجا ؟ و شركتش در ازليت خداى تعالى كجا ؟ ! و باز در نهج البلاغه امام امير المؤمنين ( ع ) در يكى از خطبه هايش فرموده : « الحمد للَّه خالق العباد ، و ساطح المهاد ، و مسيل الوهاد ، و مخصب النجاد ، ليس لاوليته ابتداء . و لا لازليته انقضاء . هو الاول لم يزل . و الباقى بلا اجل ، خرت له الجباه ، و وحدته الشفاه ، حد الاشياء عند خلقه لها ابانة له من شبهها ، لا تقدره الاوهام بالحدود و الحركات ، و لا بالجوارح و الادوات ، لا يقال له : متى ؟ و لا يضرب له امد بحتى ، الظاهر لا يقال : مما ؟ و الباطن لا يقال : فيما ؟ لا شبح فيتقضى و لا محجوب فيحوى . لم يقرب من الاشياء بالتصاق ، و لم يبعد عنها بافتراق ، لا يخفى عليه من عباده شخوص لحظة ، و لا كرور لفظة ، و لا ازدلاف ربوة ، و لا انبساط خطوة فى ليل داج ، و لا غسق ساج ، يتفيأ عليه القمر المنير ، و تعقبه الشمس ذات النور فى الافول و الكرور و تقلب الازمنة و الدهور من اقبال ليل مقبل و ادبار نهار مدبر ، قبل كل غاية و مدة ، و كل احصاء و عدة ، تعالى عما ينحله المحددون من صفات الاقدار ، و نهايات الاقطار و تاثل المساكين ، و تمكن الاماكن ، فالحد لخلقه مضروب ، و الى غيره منسوب لم يخلق الاشياء من اصول ازلية ، و لا من اوائل ابدية بل خلق ما خلق فاقام حده ، و صور ما صور فاحسن صورته » « 1 » - حمد خدايى را سزاست كه آفريننده بندگان و گستراننده گهواره زمين است ، خدايى كه آبهاى باران را در زمينهاى پست روان ساخته ، و با آن زمينهاى بلند را به انواع گياهان سر سبز و خرم گردانيده ، پروردگارى كه براى اول بودنش آغازى و براى هميشگىاش انجامى نيست ، اولى است كه زوال ندارد ، و آخرى است كه براى بقايش اجلى كه سر آيد نيست ، پيشانىها در برابر عظمتش به خاك افتاده ، و لبها به وحدانيتش اعتراف كرده است ، خدايى كه اشيا را در هنگام خلقت محدود آفريد ، تا به اين وسيله مخلوقات را از خود متمايز و جدا سازد ، خدايى كه اوهام نمىتوانند او را در چهار ديوار تصورات به حدود و حركات خود محصور و به داشتن جوارح و اعضا ممثلش سازند ، خدايى كه در باره آغازش نمىتوان گفت : « متى » در چه زمانى بوده ؟ و در باره تعيين نهايت و انجامش نمىشود گفت : « حتى » يعنى تا چه زمانى خواهد بود ؟ خدايى

--> ( 1 ) نهج البلاغه فيض الاسلام ، ص 520 خطبه 162 .